سازمان جهانی بهداشت پروژه اضطراری ۲ میلیون دلاری برای جلوگیری از شیوع بیماری‌ها و حفظ خدمات ضروری بهداشتی در جمهوری اسلامی ایران را آغاز کرد

از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، بمباران‌های هوایی ظرفیت ایران را برای ارائه خدمات بهداشتیِ حیاتی به شدت تضعیف کرده است. خسارات وارده به زیرساخت‌های بهداشتی غیرنظامی ویرانگر بوده است؛ برآوردهای تخمینی نشان می‌دهد که ۲۲۹ مرکز بهداشتی، ۴۹ بیمارستان، ۷۸ تأسیسات دارویی، آزمایشگاه و انبار آسیب دیده‌اند. همچنین ۵۶ پایگاه اورژانس هدف قرار گرفته، ۹ بیمارستان تخلیه شده و ۴۷ آمبولانس به همراه ۱۰ خودروی پشتیبانی آسیب جدی دیده اند. علاوه بر این، حملات صورت‌گرفته به تأسیسات تولید دارو و تجهیزات تشخیصی یا مناطق اطراف آن‌ها، زنجیره تأمین داخلی تجهیزات پزشکی را به شدت مختل کرده و روند ارائه مراقبت‌های ویژه به نیازمندان را با چالش مواجه ساخته است.

همزمان، جنوب ایران با یک وضعیت اضطراری فزاینده در حوزه بهداشت عمومی مواجه است که ریشه در شوک‌های اقلیمی دارد. بارندگی‌های نامنظم و متناوباً بیش از حد نرمال، پس از دوره‌های طولانی خشکسالی در فصل ۲۰۲۵-۲۰۲۶، منجر به وقوع سیلاب‌های محلی و تجمع آب‌های راکد شده است. استان‌های پرخطر، از جمله سیستان و بلوچستان، هرمزگان، کرمان و خوزستان، به میزان بیشتری در معرض تماس با منابع آب آلوده قرار دارند. این وضعیت در ترکیب با اختلالات ناشی از درگیری‌ها در زیرساخت‌های آب، فاضلاب و نظام مراقبت بیماریها، خطر شیوع بیماری‌های منتقله از طریق آب و ناقلین، به ویژه وبا و اسهال حاد آبکی را به شدت افزایش داده است.

دکتر جان جبور، نماینده سازمان جهانی بهداشت در جمهوری اسلامی ایران، در این باره گفت: «فشار مضاعف ناشی از درگیری‌های مستمر و شوک‌های شدید اقلیمی، بار بی‌سابقه‌ای را بر زیرساخت‌های بهداشتی ایران تحمیل کرده و جوامع آسیب‌پذیر را در معرض خطرات جدی قرار داده است. این واکنش اضطراریِ به‌موقع و حیاتی، نقش بسزایی در جلوگیری از فروپاشی بیشتر سیستم بهداشتی ایفا می‌کند. این اقدام به ما اجازه می‌دهد تا برای محافظت از زنجیره‌های تأمین ضروری، فورا وارد عمل شویم و اطمینان حاصل کنیم که مراقبت‌های نجات‌بخش همچنان در دسترس جمعیت‌هایی که بیشترین آسیب را از این بحران دیده‌اند، قرار دارد».

بدون اقدام فوری، انتقال محلی بیماری‌ها می‌تواند به سرعت به شیوع گسترده تبدیل شده و آمار ابتلا و مرگ‌ومیرِ قابل پیشگیری را بالا ببرد. به منظور تسریع در یک واکنش فوری، سازمان جهانی بهداشت در حال استقرار مجموعه‌ای متمرکز از مداخلات با تأثیرگذاری بالاست. این استراتژی، تقویت سیستم‌های مراقبتی و هشدار سریع و همچنین پیش‌استقرار تجهیزات اولویت‌دار برای مقابله با شیوع بیماری‌ها، از جمله تست‌های تشخیص سریع مالاریا، تب دنگی و وبا را در اولویت قرار می‌دهد. این مداخله همچنین توزیع پشه‌بندهای حشره‌کش، تجهیزات سم‌پاشی و لاروکش‌ها را به همراه ارائه کمک‌های فنی سریع برای تقویت مدیریت یکپارچه ناقلین در شهرستان‌های پرخطر در بر می‌گیرد. علاوه بر این، سازمان جهانی بهداشت در حال بازیابی ظرفیت‌های حیاتی آزمایشگاهی از طریق جایگزینی دستگاه‌های تخریب‌شده Real-Time PCR  (واکنش زنجیره‌ای پلیمراز) و تضمین دسترسی بی‌وقفه به داروهای ضروری، از جمله درمان فوری مالاریا است.

دکتر میکیکو سنگا، مسئول برنامه فوریت‌های بهداشتی در دفتر کشوری سازمان جهانی بهداشت در ایران، اظهار داشت: «با وجود آب‌های راکد به‌جا‌مانده از سیلاب‌های اخیر و آسیب شدید به تأسیسات بهداشتی محلی، خطر شیوع بیماری‌ها به طرز خطرناکی بالاست. با استقرار سریع این ابزارهای تشخیصی، مواد کنترل ناقلین و درمان‌های ضروری، ما در حال ارتقای ظرفیت‌های هشدار سریع خود هستیم تا این تهدیدات را پیش از آنکه به وضعیت‌های اضطراری گسترده‌تر در بهداشت عمومی تبدیل شوند، مهار کنیم».

طی شش ماه آینده، پروژه سازمان جهانی بهداشت از طریق افزایش کنترل اپیدمی و احیای دسترسی به خدمات پزشکی، به طور مستقیم به حدود ۱۱۲,۵۰۰ نفر خدمت خواهد رساند. همچنین حداقل ۲۷۲,۵۵۰ نفر دیگر نیز به طور غیرمستقیم از طریق تقویت ظرفیت‌های واکنش سریع و کاهش خطرات شیوع بیماری، محافظت خواهند شد. در نهایت، هدف از این تلاش جامع، جلوگیری از شیوع بیماری‌های قابل اجتناب و حفظ جریان حیاتیِ خدمات ضروری بهداشتی در مقطعی است که بیش از همیشه به آن‌ها نیاز است.